Ανακαλύψτε τα μυστικά των τυριών μέσα από ένα απολαυστικό ταξίδι γεύσης σε τρεις ευρωπαϊκούς «τυρο-προορισμούς», που απέκτησαν διεθνή φήμη χάρη στη μακραίωνη τυροκομική παράδοση και τα ποιοτικά προϊόντα τους.

Εύγευστα, με ιδιαίτερα χαρακτηριστικά γνωρίσματα και μεγάλη θρεπτική αξία, τα τυριά αποτελούν μέρος μιας υγιεινής και ισορροπημένης διατροφής και κατέχουν περίοπτη θέση στην ευρωπαϊκή γαστρονομική κουλτούρα. Η Ευρώπη, άλλωστε, είναι η κοιτίδα του διάσημου τροφίμου και η διαχρονική εξέλιξή του ακολούθησε την ιστορική πορεία της Γηραιάς ηπείρου.

Πανοραμική άποψη της πόλης Burgdorf, στην κοιλάδα Emmental.

Σήμερα οι Ευρωπαίοι βρίσκονται πρώτοι στον παγκόσμιο χάρτη παραγωγής και κατανάλωσης τυριού. Οι χώρες που βρέχονται από τη Μεσόγειο -συμπεριλαμβανομένης και της Πορτογαλίας- παράγουν τα 108 από τα 126 ευρωπαϊκά τυριά Π.Ο.Π., ενώ οι Ελληνες, οι Γάλλοι και οι Δανοί φιγουράρουν στις πρώτες θέσεις, καταναλώνοντας πάνω από 20 κιλά ανά άτομο ετησίως ? στον αντίποδα οι Ιάπωνες, με μόλις 800 γρ. ανά άτομο τον χρόνο. Χάρη στα γευστικά και αρωματικά χαρακτηριστικά τους, τα τυριά είναι οι μικροί, ξεχωριστοί πρωταγωνιστές σ’ ένα τραπέζι γεμάτο λαχταριστά εδέσματα. Αλμυρά, πικάντικα ή απαλά στη γεύση, προσφέρουν το καθένα τους μια διαφορετική γαστρονομική εμπειρία, χαρίζοντας μοναδικά ταξίδια γεύσης στον ουρανίσκο, αλλά και νοερά οδοιπορικά στις περιοχές προέλευσής τους: το parmigiano και το mozzarella σας μεταφέρει στην Ιταλία, το cheddar στην Αγγλία, το edam και το gouda στην Ολλανδία, το emmental στην Ελβετία, το brie και το roquefort στην Γαλλία, η φέτα στην Ελλάδα, το danish cheese στη Δανία… και το ταξίδι συνεχίζεται. Τι θα λέγατε λοιπόν για μια σύντομη περιπλάνηση σε τρεις περιοχές της Ευρώπης, οι οποίες χρωστάνε τη φήμη τους στο τυρί που αιώνες τώρα παράγουν οι κάτοικοί τους; Ταξιδέψτε στην κοιλάδα Emmental της Ελβετίας και στις πόλεις Edam και Gouda της Ολλανδίας και γνωρίστε τρεις προορισμούς που καμαρώνουν για την τυροκομική τους παράδοση. ΓΚΟΥΝΤΑ Η πόλη του ημίσκληρου τυριού Το όνομα της ολλανδικής πόλης Gouda είναι συνώνυμο με το παγκοσμίως γνωστό ημίσκληρο τυρί, που συμπεριλαμβάνεται στα πλέον δημοφιλή της Ευρώπης. Περιτριγυρισμένη από το επίπεδο σκηνικό τοπίο της ολλανδικής υπαίθρου, η Gouda βρίσκεται σε απόσταση μόλις 24 χλμ. βορειοανατολικά του Ρότερνταμ και το ιστορικό της κέντρο -όπου είναι συγκεντρωμένα όλα τα αρχιτεκτονικά στολίδια της- περικλείεται από μικρά γραφικά κανάλια.

Το Δημαρχείο της Gouda είναι από τα παλαιότερα δημαρχιακά μέγαρα της Ολλανδίας.

Εκείνο που χαρακτηρίζει την καλοδιατηρημένη πόλη των 72.000 κατοίκων είναι το γοτθικού ρυθμού Δημαρχείο (Stadhuls), που δεσπόζει επιβλητικά στην πλατεία της αγοράς. Κτισμένο τον 15ο αιώνα με τετράγωνες γκρίζες πέτρες και στολισμένο με κόκκινα-άσπρα παραθυρόφυλλα, το μεγαλοπρεπές Δημαρχείο της Gouda είναι από τα παλαιότερα δημαρχιακά μέγαρα της χώρας και αποτελεί το αρχιτεκτονικό ορόσημο της πόλης. Από τα μέσα Ιουνίου έως τα τέλη Αυγούστου, στον χώρο της κεντρικής πλατείας, οι ντόπιοι τυροκόμοι διαθέτουν τα προϊόντα τους στην υπαίθρια αγορά τυριού που λειτουργεί κάθε Πέμπτη. Στον ίδιο χώρο ξεχωρίζει το αναγεννησιακό κτίριο Waag (1668) ? σε αλλοτινές εποχές, οι έμποροι τυριών ζύγιζαν εδώ την εκλεκτή πραμάτεια τους. Σήμερα το Waag (Weighting House) λειτουργεί ως εκθεσιακός χώρος με παραδοσιακά όργανα ζύγισης τα οποία χρησιμοποιούσαν οι ντόπιοι έμποροι. Στον χώρο του ισογείου στεγάζεται επίσης ένα μικρό κατάστημα, όπου μπορείτε να γευτείτε και να αγοράσετε ολόφρεσκο Gouda.

Μια δοκιμή θα σας πείσει για τη νοστιμιά του Gouda.

Αρκετά κοντά στην πλατεία βρίσκεται η εκκλησία St. Janskerk (Grote Kerk). Κτισμένη στα τέλη του 16ου αιώνα, είναι η μεγαλύτερη σε μήκος εκκλησία της Ολλανδίας. Πολλοί επισκέπτες τη θεωρούν από τις ομορφότερες της χώρας, λόγω των 70 πολύχρωμων βιτρό παραθύρων, που είναι πραγματικά έργα τέχνης. Για να ενημερωθείτε σχετικά με την ιστορία της πόλης, επισκεφθείτε το μουσείο «Het Catharina Gasthuis» (στεγάζεται σ’ ένα κτίριο του 14ου αιώνα ? πρώην νοσοκομείο), ενώ μην παραλείψετε να κάνετε μια μικρή στάση στον παραδοσιακό ανεμόμυλο Red Lion Windmill (Molen de Roode Leeuw). ΕΜΕΝΤΑΛ

H εκκλησία St. Janskerk δεσπόζει στο κέντρο της Gouda.

Τυρί διάτρητης απόλαυσης
Στη γεωγραφική καρδιά της Ελβετίας (περίπου 25 χλμ. ανατολικά της Βέρνης) βρίσκεται η ειδυλλιακή κοιλάδα Emmental, που οφείλει το όνομά της στον ποταμό Emme, παραπόταμο του Ρήνου. Από τις πιο γνωστές κοιλάδες της χώρας, η Emmental θεωρείται η πατρίδα του πιο διάσημου διάτρητου τυριού στον κόσμο, το οποίο άρχισε να παράγεται από τον 13ο αιώνα – το πρώτο οργανωμένο τυροκομείο ξεκίνησε να λειτουργεί εδώ μόλις το 1815. Κυριότεροι σταθμοί μιας περιπλάνησης στα καταπράσινα όρια της κοιλάδας Emmental αποτελούν οι κωμοπόλεις Burgdorf και Lan-gnau, όπως και οι οικισμοί Hasle-Ruegsan, Affoltern, Sumi-swald και Lutzelfluh, πλαισιωμένοι με παραδοσιακά αγροτόσπιτα, τα οποία μόνο καλαίσθητα θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν. Στην κωμόπολη Burgdorf ανεβείτε στο κάστρο Schloss-Burgdorf, το καλύτερα διατηρημένο κάστρο της χώρας, που εποπτεύει από την κορυφή του βραχώδη λόφου όλη την πόλη. Στην Langnau ξεναγηθείτε στο Εθνολογικό-Ιστορικό μουσείο «Regional Museum – Chuechlihus» και στις παραδοσιακές ξύλινες κατοικίες στις επάνω γειτονιές της κωμόπολης.

Ενα ανθισμένο καλωσόρισμα στον οικισμό Affoltern της κοιλάδας Emmental.

Στον οικισμό Hasle-Ruegsan περπατήστε πάνω στη γέφυρα Holze-brucke (1839), τη μεγαλύτερη ξύλινη τοξωτή γέφυρα στην Ευρώπη (μήκους 69 μ.). Στο χωριό Sumiswald κάντε μια μικρή στάση στην εκκλησία της Παναγίας (Marienkirche), που ιδρύθηκε το 1512 από το Τάγμα των Τευτόνων Ιπποτών, ενώ στον οικισμό Lutzelfluh αναζητήστε τη γοτθική εκκλησία του χωριού (1505), στην αυλή της οποίας βρίσκεται ο τάφος του Ελβετού κληρικού-συγγραφέα Jeremias Got-thelf. Ο οικισμός Affoltern αποτελεί τη «σημαία» της κοιλάδας Emmental. Στο κέντρο του χωριού, σ’ ένα ανακαινισμένο τυροκομείο του 19ου αιώνα, οι επισκέπτες έχουν την ευκαιρία να παρακολουθήσουν την παρασκευή του διάτρητου τυριού σύμφωνα με τον παλιό παραδοσιακό τρόπο. Αντίθετα, στο παρακείμενο καφέ-εστιατόριο μπορεί κανείς να πληροφορηθεί για τον σύγχρονο τρόπο παρασκευής του διάτρητου Emmental, να ενημερωθεί αναλυτικά για την τοπική βιομηχανία τυριού, να περιηγηθεί στους υπόγειους χώρους του κτιρίου όπου λειτουργεί ένα τυροκομείο υψηλών προδιαγραφών και να αγοράσει φυσικά όσο Emmental επιθυμεί.

Η διαδικασία παραγωγής του τυριού Emmental γίνεται στο Affoltern με τον παραδοσιακό τρόπο.

ΕΝΤΑΜ Στρογγυλό, κίτρινο τυρί Λιθόστρωτα σοκάκια, κουκλίστικα σπίτια με ολάνθιστους κήπους, μεγάλο δίκτυο καναλιών, χειροκίνητες γέφυρες, καλοδιατηρημένα δημόσια κτίρια του 17ου αιώνα κατασκευασμένα με τούβλο (αντιπροσωπευτικά δείγματα μιας αστικής αρχιτεκτονικής με υψηλή ποιότητα ζωής), γουστόζικα cafe, ικανοποιητική τουριστική υποδομή και ποδηλατόδρομοι γεμάτοι ποδηλάτες όλων των ηλικιών… Θα μπορούσε να είναι μια συνηθισμένη επαρχιακή πόλη της Ολλανδίας. Πρόκειται όμως για τη γραφική Edam (15 χλμ. βορειοανατολικά του Αμστερνταμ), που ιδρύθηκε στα μέσα του 12ου αιώνα δίπλα στον ποταμό Je και στήριξε την οικονομική της ανάπτυξη σε μεγάλο βαθμό τόσο στην αλιεία όσο και στην παραγωγή και στο εμπόριο του ομώνυμου κίτρινου τυριού.

Οταν δεν τα γεμίζουν με γάλα, τα δοχεία γίνονται πρωτότυπες γλάστρες.

Με περίπου 7.400 κατοίκους, η πόλη Edam αποτελεί σήμερα πόλο έλξης για χιλιάδες τουρίστες, που την επισκέπτονται για να μυηθούν στα μυστικά του διάσημου στρογγυλού (σφαιρικού) τυριού. Στην ευρύτερη περιοχή, εκτός από τις βιομηχανικές μονάδες παραγωγής τυριού, λειτουργούν πολλά παραδοσιακά τυροκομεία (πρόκειται κυρίως για οικογενειακές επιχειρήσεις), όπου μπορείτε να δοκιμάσετε απ’ όλα τα είδη τυριού Edam που υπάρχουν, προκειμένου να αποφασίσετε πριν αγοράσετε. Κατά τους καλοκαιρινούς μήνες (Ιούλιο, Αύγουστο), στην κεντρική πλατεία της πόλης οργανώνονται κάθε χρόνο οι εκδηλώσεις «Kaas-markt Edam» (Αγορά του Τυριού), όπου αναβιώνει ?για καθαρά τουριστικούς λόγους… η παραδοσιακή διαδικασία αγοραπωλησίας του τυριού Edam.

Μην παραλείψετε να αγοράσετε ένα κεφάλι Edam από την αγορά της ομώνυμης πόλης.

Σημεία τουριστικού ενδιαφέροντας στην Edam αποτελούν η εκκλησία St. Nicholaaskerk (ξανακτίστηκε το 1602 μετά μια καταστροφική πυρκαγιά), το Δημαρχείο (Stadhuls), το Λαογραφικό Μουσείο «Edam Museum» (λειτουργεί από το 1895 και στεγάζεται στο παλιότερο κτίσμα από τούβλα στην πόλη, του 1530) και ο γοτθικός πύργος Carillon Tower (πρόκειται για το παλαιότερο καμπαναριό-ρολόι στην Ολλανδία, του 1561). Fast Info Το «Emmental Show Daily» Στο παραδοσιακό τυροκομείο του Affoltern, η επίδειξη παρασκευής του τυριού Emmental (Emmental Show Daily) διεξάγεται καθημερινά από 08.30-18.30 και η είσοδος είναι ελεύθερη. Πληροφορίες: www.showdairy.ch. ο ναός St. Janskerk στην Gouda

Χαρακτηριστική γέφυρα σε κανάλι της Edam.

Η εκκλησία St. Janskerk (St John’s – Grote Kerk) στο ιστορικό κέντρο της Gouda είναι ανοιχτή καθημερινά (09:00-17:00), εκτός Κυριακής. Τιμή εισόδου: ενήλικες 2 ευρώ, φοιτητές 1,75 ευρώ, παιδιά 1 ευρώ. St John’s Church of Gouda: Achter de Kerk 16, Gouda (Τηλ: 0031 (0)18 251 26 84). Tourist Information Office Edam Για οποιαδήποτε τουριστική πληροφορία σχετικά με την πόλη Edam, μπορείτε να απευθυνθείτε στο Γραφείο Τουριστικών Πληροφοριών (Tourist Information Office) της πόλης. Tourist Information Office Edam: Damplein 1, PO Box 91, 1135 ZJ Edam, The Netherlands (Τηλ: 0031 (0) 299 315125, Φαξ: 0031 (0) 299 374236, info@vvv-edam.nl).

Tα κανάλια διασχίζουν το μεγαλύτερο μέρος της πόλης Edam, ενώ διατηρούνται πολλά κτίρια παραδοσιακής αρχιτεκτονικής γραμμής.

Διαμονή  Στην πόλη Edam προτείνονται τα ξενοδοχεία «De Fortuna» (0031 (0) 299 371671, www.fortuna-edam.nl), «Damhotel» (0031 (0) 299 371766, www.damhotel.nl)  και η πανσιόν «Pension-Cafe de Harmonie» (0031 (0) 299 371664, www.harmonie-edam.nl). Στην κοιλάδα Emmental, και συγκεκριμένα στην πόλη Burgdorf, συστήνονται τα ξενοδοχεία «Stadhaus» (0043 034 4288000, www.stadthaus.ch) και «Berchtold» (0043 034 4288428, www.berchtold-group.ch), ενώ στην πόλη Langnau τα ξενοδοχεία «Garni Emmental» (0043 034 4026555, www.loewen-langnau.ch) και «Hirschen» (0043 034 402 1517, www.hirschen-langnau.ch). Τέλος, στην πόλη Gouda επιλέξτε τα ξενοδοχεία «Hotel de Keizerskroon» (0031 (0) 182 528096, www.hotelkeizerskroon.nl) και «Hotel De Utrechtsche Dom» (0031 (0) 182 528833, www.hotelgouda.nl).

ΦΑΓΗΤΟ Στην κοιλάδα Emmental προτιμήστε τα εστιατόρια «Burgdorf» και «Schutzenhaus» της πόλης Burgdorf, ενώ στην πόλη Langnau ξεχωρίζουν τα εστιατόρια «Sternen» και «Hallenbad». Στην Edam δειπνήστε στα εστιατόρια «La Galera» και «De Beurs» και στην Gouda επιλέξτε τα εστιατόρια «Eetcafe Vidoq» και «Rhodos». Κείμενο-φωτογραφίες: Κωνσταντίνος Μητσάκης